AvandenB | *Reflecties

Willen we wel weten dat het klimaat radicaal veranderd. Al Gore presenteert in zijn film “An Inconvenient truth” een beeld over klimaatverandering dat door anderen weer wordt betwist. Het beeld is niet alleen slecht uit, het is ook emotioneel oncomfortabel.

De controvese

De centrale controverse is: veroorzaakt CO2 de opwarming van de aarde, en kunnen we daar zelf wat aan doen?

Klik hier een voordracht die de basis is van Gore zijn film, en zie hier een documentaire “the great Global Warming Swindle” die meer ruimte geeft aan de betwisters van Gore’s boodschap.

Gore stelt in zijn film dat wij mensen door onze fossiele verbrandingsprocessen de toename van CO2 veroorzaken en dat dat de temperatuurstijging veroorzaakt. De boodschap is simpel. Stop de toename de CO2. Dat stopt de de toename van de verwarming.

De critici betwisten de stelling dat toename van CO2 de temperatuur verhoging veroorzaakt. We zien het alleen alle twee toevallig gebeuren. De connectie is maar theorie. Gore maakt ons alleen maar bang.

In deze post verken ik wat aspecten van deze controverse. Mijn conclusie, Gore maakt ons inderdaad bang, en daarom hebben zo veel mensen moeite met het aannemen van zijn stelling.

Ik wil je vragen eens naar de twee films boven te kijken. Dat kost wel wat tijd. Beide duren ongeveer 5 kwartier.

Beide zijn het eens over deze observatie: CO2 en globale temperatuur stijgen en dalen in de zelfde proportie. Maar is er een causaal verband? Welke kant gaat die op? Veroorzaakt CO2 de verwarming, of misschien wel andersom? Worden beide wellicht veroorzaakt door weer iets anders?

Laten we eens kijken naar de stelling: Stijging CO2 is het gevolg van de temperatuur stijging.

Stel, dit is waar. Dan zijn er 2 vragen.

Vraag 1. Hoe? Hoe veroorzaakt een toename in temperatuur meer CO2? Hoe wordt een toename in CO2 veroorzaakt? Dat is simpele chemie, het is verbranding van koolstof. Dat doen we door te ademen en door fossiele brandstoffen te verbranden. Dat zijn de twee grootste bekenden. Maar als die stelling waar is, als we het warmer krijgen gaan we dan meer ademen en verbranden? Misschien.

Wat we ook zeker weten dat we los daarvan door de industrie heel veel meer verbranden dan welke historische periode daarvoor. Het CO2 gehalte is veel hoger dan ooit gemeten t.o.v. het historisch record in het ijs (zie de films). Dat is onbetwist door beide partijen.

Vraag 2. Wat veroorzaakt dan de temperatuur stijging? Deze is onbetwist zichtbaar, en stijgt ook buiten proportie snel, t.o.v. het historische record in het ijs (zie de documentaires).

Misschien een nog niet bekend geologisch fenomeen? Welke? Wat voor antwoord is hier op? Er zijn er vast wel een paar.

De wetenschap

Dan is de vraag: hoe reëel is de stelling dat CO2 tenminste meehelpt met verwarming?

Het fysische verhaal is simpel. Het meeste van de energie die in het licht van de zon zit bereikt de aarde in een golflengte korter dan 4 nanometer. Het meeste van de energie die de aarde zelf afgeeft zit in een golflengte die langer is dan 4 nanometer. Wat weten we nu van het molecuul CO2? Dat het energie met een golflengte van meer dan 4 nanometer absorbeert. Het molecuul raakt dan even in een geagiteerde onstabiele toestand en wordt weer stabiel door de energie weer uit te stralen. Daarmee wordt de richting van die energie straal gekeerd, afhankelijk van de positie van het molecuul. Een deel toevallig in het verlengde van waar het vandaan kwam, een deel in de richting waar het vandaan kwam.

Een wolk van CO2, onze dampkring, gedraagt zich dus als een halfdoorlatende warmte spiegel voor energie boven de 4 nanometer. Energie van lager dan 4 nanometer, het meeste van de zon, gaat die laag door en warmt de aarde op. De aarde laat die energie ook weer los. Er zijn vele elementen in de aarde die daardoor verwarmd worden. De meeste laten het waar los boven de 4 nanometer. Een deel daarvan kan niet meer terug de ruimte in door de CO2 warmte spiegel. Dit is een onbetwist fysisch feit. Het maakt dat er een leefbare temperatuur is in de dampkring.

En wat gebeurt er nu als er meer CO2 is? Dan wordt het plotseling niet meer warmer en laat de spiegel plotseling meer warmte door? Dan verandert alleen in dat geval alles wat we weten over moleculaire fysica?

Het is een wetenschappelijk onbetwist feit dat op deze manier CO2 verwarming veroorzaakt. Elke tuinkas eigenaar maakt daar dagelijks gebruik van.

Wat er ook dan nog meer aan de verwarming bijdraagt, het is onbetwist dat als we als mensen minder CO2 gaan produceren de opwarming minder wordt. Los van alle andere mogelijke oorzaken.

De Emotie

Dat is helaas niet alleen een “inconvenient truth”, maar ook een “uncomfortable truth”. Het debat is emotioneel geladen omdat de consequentie ervan niet goed voelt. We willen als mensen er alles aan doen om ons goed te voelen. We zijn daarbij heel slim in alles er aan te doen om dat gevoel te behouden. De pijn van het kijken naar iets pijnlijks voorkomen we door er liever niet naar te kijken, of het zelfs te ontkennen. Dat heet cognitieve dissonantie.

Hoe slimmer iemand is, hoe slimmer iemand is in het coherent houden van onze aannamen. Dat is vaak een goede overlevingstrategie. Het helpt namelijk om een barrière op te werpen tegen conflicterende, mogelijk foute informatie. Een feit moet wel heel sterk worden wil het echt een ingebedde aanname veranderen die ons comfort geeft. De weerzin om dat te doen stijgt met de discomfort van het feit. Daarnaast accepteren veel mensen pas een feit als het binnen de zijn/haar direct beschikbare waarneming valt. Dan gaat het gevoel pas mee. Slechts een deel kan zich echt volledig laten leiden door argumenten. Maar dat deel zal ook het argumenten spel zo lang spelen tot er comfort ontstaat. Dat noemen ze “The intelligence trap”.

De conclusie

Dit is een zeer fascinerende controverse. Niet alleen een wetenschappelijke, maar ook een politieke, economische en bovenal emotionele controverse. Gore heeft zich een harde klus op de hals gehaald.

Voorlopig heb ik maar nog wat meer gloeilampen vervangen voor spaarlampen, en spaar ik door voor een hybride lage emissie auto om die te laten staan iedere keer als ik net zo makkelijk kan fietsen of rijden met de trein. Het is een klein beetje, maar in Nederland zijn er 16 miljoen kleine beetjes, en die tellen op.